N
W
Z
O
landschap
Platte Wagen
Eet je landschap
October 22, 2013

Als wij kiezen voor meer een lokaal systeem van voedselproductie dan leidt dat ertoe dat we in dat productielandschap moeten recreëren. Als consumenten maken we meer of minder bewuste keuzes wat we willen eten. Deze keuzes beïnvloeden de productiemethodes van onze voedselproducenten. Burgers bestemmen zo met de portemonnee. Wat we eten bepaalt in grote mate hoe het landschap om ons heen eruit ziet. Draai het eens om. Wat gebeurt er als we vanuit het landschap nadenken over hetgeen dat we op ons bord aantreffen. Wat willen we dan van dat landschap? 

Hoe willen wij als consumenten dat het land gebruikt en beheert wordt? Bijna 70% van de totale landoppervlak van Nederland wordt gebruikt voor landbouwdoeleinden. De boeren beheren en onderhouden, als nevenproduct van voedsel, dus grote delen van de Nederlandse landschappen. Als wij als consumenten en burgers specifieke eisen willen stellen aan dat beheer moeten we nadenken over (verdien)modellen die dat mogelijk maken.

Als je bijvoorbeeld als Rotterdammer spruitjes wilt eten die lokaal geproduceerd zijn (nog even los van of die biologisch geteeld worden) betekent dat er in de polders rondom Rotterdam geen plaats is voor een specifiek voor recreatie bestemde inrichting. In de huidige plannen van de overheid worden delen van het huidige agrarische landschap opgeofferd om plaats te maken voor een landschap dat bij moet dragen wat in beleidstermen heet ‘de leefbaarheid in de stad’.

Die leefbaarheid wordt nu vaak vertaald in ontwerpen van vrij zielloze recreatieparken met een bos, een speelweide, een zwemvijver, prullenbakken en picknickbanken. Een stelsel van wandel- en fietspaden ontsluit het gebied nadat je de auto hebt geparkeerd op een grote geasfalteerde maar landschappelijk ingepaste parkeerplaats. Deze landschappen voelen onecht. Vooralsnog produceren deze landschappen geen ander product dan ‘een plek om je vrije tijd door te brengen’. Voor wat het waard is. Ze worden vanuit overheidspartijen beheerd en kosten vooral veel geld.

Als wij onze vrije tijd willen doorbrengen in dat soort van recreatielandschappen is er geen plaats meer voor voedselproductie in de nabijheid van de stad. Als we dan toch spuitjes willen eten moeten die elders geproduceerd worden. In dat elders wordt er ook een landschap opgeofferd om plaats te maken voor voedselproductie. Zo komt een groot deel van de asperges die bij de AH liggen uit Peru waar natuurgebieden ontgonnen worden als landbouwgrond. Kortom als je voorstander bent van lokaal geproduceerd voedsel heeft dat invloed op het ommeland van de stad en zul je als consument in dat productielandschap je vrije tijd doorbrengen. Dat hoeft geen offer te zijn. Als je denkt vanuit de agrarische agenda en de boerenlogica kunnen die twee doelen met elkaar verenigd worden zonder dat de boer direct een zorgboer of recreatieondernemer moet worden. Ontwerpers kunnen daarin een rol vervullen. De rol van de ontwerper is het bemiddelen en vertalen van vraag en aanbod tussen consument en producent.

In verschillende projecten zoals Eetbaar landschap en Werkplaats Buijtenland is er ontwerpend onderzoek verricht om een op een te testen hoe zo’n landschap eruit kan zien, wat er dan op je bord terecht komt  en op welke manier je zou kunnen recreëren in een agrarisch productielandschap. Hieruit blijkt dat veel van de methodes van boeren en andere buitenlui vertaald kunnen worden. Wij kunnen leren van de inventiviteit van die boer.

Zo kan er een netwerk van wisselpaden aangelegd worden. De boer als landschapsprinter. Door verschillende maai- en zaairegimes worden groene routes op de kaart getekend: met panoramische uitzichtpunten vanaf de dijk, eenvoudige bruggen over sloten en onvoorspelbare paden door het veld. De wisselpaden zijn toegankelijk op basis van geboden gastvrijheid van landeigenaren en landgebruikers. Samen stellen ze een aantal regels tot openbaarheid op om te garanderen dat er een fijnmazige route ontstaat. De paden zijn periodiek aan en uit te zetten als de lokale agenda dat vereist zoals tijdens het broedseizoen of tijdens de oogst. Dit kan bijvoorbeeld door een brug 90 graden te draaien waardoor het een hek wordt. Het netwerk is fijnmazig genoeg zodat er altijd een alternatieve route is.

Het Buijtenbed van Studio Makkink & Bey is een mooi voorbeeld van hoe die 2 werelden in elkaar geschoven kunnen worden. In het Buijtenbed kan je wakker worden in een graanakker, op de dijk, in de boomgaard of aan een spruitjesveld. Het is tevens de uitvalsbasis om ongestoord te lezen, te schrijven of een idee uit te broeden.

De caravan wordt omhult door een soort van kuubkist die vaak gebruikt wordt voor transport van aardappels. De kist staat op een platte wagen zodat de boer, als het Buijtenbed even niet gewenst is bijvoorbeeld omdat hij wil oogsten, het Buijtenbed kan aanpikken en met een tractor naar een andere locatie kan rijden.

Als we willen genieten van de prachtige voorjaarsbloesem van boomgaarden moeten we de producten die het voortbrengt omarmen. Dat kan door appels te eten maar ook door met behulp van de mobiele brouwerij, de Buijtenbrouwerij, appelsap te maken en die verder op te werken tot cider of zelfs calvados.

Proef je landschap.

 

(Deze tekst is een bewerking van de stelling zoals die door Ester van de Wiel tijdens het Eetcafe van de Youth Movement besproken is als onderdeel van de Dutch Design Week 2013)

 

 

 

 

 

Eten aan de Dijk
September 7, 2012

Op zaterdag 6 en zondag 7 oktober organiseren Kunstroute Barendrecht en Hovenier Paul Casteleijn ‘Eten aan de dijk’ en een Minifestival op en rond de boerderij aan Noldijk 126 in Barendrecht. Laat u op meevoeren door de boerderij en over het 2 ha. grote festivalterrein langs (beeldende) kunst, theater- en dansvoorstellingen, muziek, poëzie, film, eten en drinken. Op zaterdagavond 6 oktober kunt u ‘Eten aan de Dijk’. Een avond met kunst, muziek en natuurlijk lekker eten.

Werkplaats Buijtenland
Werkplaats Buijtenland brengt speciaal hiervoor drie van haar vijf werktuigen vanuit het Buijtenland van Rhoon naar Barendrecht. Kok/ontwerper Lucas Mullié kookt in de Buijtenkeuken van Elmo Vermijs. De Buijtenbrouwerij van Henriëtte Waal gaat appelsap en cider produceren en u kunt een overnachting boeken in het Buijtenbed van Studio Makkink&Bey.

Voor deelname aan ‘Eten aan de Dijk’ kunt u zich opgeven via thijs@paulcasteleijn.nl of via 078-6771123. De kosten hiervoor bedragen €37,50. Het minifestival is vrij te bezoeken.

Minifestival
Op zaterdag 6 oktober vanaf 13.00 uur tot ca. 19.00 uur spelen acteurs van de SKVR-Theaterschool en theatergroep Vollemaan korte scènes verspreid over het festivalterrein. De Taalnomaden zorgen voor poëzie op zeep en er is muziek van De Aardappeleters en Edmond Steens. Verder zullen er doorlopend korte verrassingsacts, mini-optredens en theatrale rondleidingen zijn. Binnen in de boerderij kunt u kijken naar filmfragmenten, beeldende kunst en dansvoorstellingen door kinderen van Dance Studio Lucia uit Barendrecht. Daarnaast is hier ook de overzichtstentoonstelling van de Kunstroute 2012 te bezichtigen. In de Buijtenkeuken van Werkplaats Buijtenland is op deze dag een lunch verkrijgbaar vanaf ca. € 5,-. De volgende dag, op de late zondagnamiddag 7 oktober, doorlopend in de avond, zal de Kunstroute 2012 afgesloten worden met muziek van verschillende artiesten. De programmering van het festival is nog in volle gang, dus kijk vooraf nog op de site voor verdere informatie.

Kunstroute 2012
De stichting Kunstroute Barendrecht organiseert voor de 12e keer het evenement ‘Kunstroute Barendrecht’. Op zaterdag 6 en zondag 7 oktober houden verschillende kunstenaars uit Barendrecht van 11.00 en 17.00 uur open atelier. Dit jaar doet Werkplaats Buijtenland ook mee.

Paul Casteleijn Hoveniers BV is sinds 1990 gevestigd in een monumentale boerderij aan de Noldijk 126 in Barendrecht. De boerderij is in 1995 volledig gerestaureerd en fungeert sindsdien als machineschuur, kantoor en galerieruimte voor tijdelijke exposities.

Slapen met uitzicht op tarwe
June 18, 2012

Het Buijtenbed staat op de grasdijk aan akkers vol met tarwe. Een beeld van het interieur.

interieur van het Buijtenbed

interieur van het Buijtenbed

Buijtenbed op de Molenpoldersezeedijk

Buijtenbed op de Molenpoldersezeedijk

Agrogids nu verkrijgbaar
June 17, 2012

Agrogids is op zaterdag 16 juni tijdens de Polderdag Rhoon voor het eerst publiek gemaakt.

De Agrogids is een leeswijzer voor het landschap van Buijtenland en bevat de legenda van de flora en fauna die langs de Buijtenpaden zijn te vinden. De Agrogids bevat naast foto’s ook wetenswaardigheden zoals herkomst en eigenschappen van voorkomende gewassen en diersoorten in Buijtenland. De gids is te gebruiken als een veldgids om tijdens de wandeling een brug te slaan tussen wat je waarneemt en wat je weet. In de agrogids ligt de nadruk ligt op gewassen en dieren met een nutsfactor. Voor het herkennen van weidevogels, reëen, hazen en fazanten dient u een andere natuurgids mee te nemen. Tijdens een interview met Chris Natuurlijk van Radio Rijmond stelde ze me de vraag waarom de agrogids niet als APP ontwikkeld is. Het antwoord luidt: Laat je telefoon lekker thuis en zorg dat je onbereikbaar bent zodat je ongestoord met een gids in je hand van de rust van dit landschap kunt genieten.


AARDAPPEL  (Solanum tuberosum L.)

Wist u dat de kennismaking met de aardappel stuitte op weerstand bij de eerste gebruikers? Deze kweekte de exotische, per schip toegezonden, plant en serveerden de giftige bessen bij een wildschotel. Tegenwoordig is de aardappel een van de belangrijkste akkerbouwgewassen in Nederland geworden, gevolgd door granen en suikerbieten. 70 Procent van alle akkerbouwbedrijven teelt aardappelen.


AARDBEI  (Fragaria)

Wist u dat de laatste dagen aan de plant belangrijk zijn voor de aardbei? Dan worden de meeste suikers ontwikkeld waardoor een zoete smaak ontstaat. De ideale afstand tussen teelt en consumptie is tien meter; dat zorgt ervoor dat je de aardbei sappig en volrijp kunt eten.


AKKERRAND

Wist u dat rijkelijk begroeide akkerranden een positief effect hebben op het bestrijden van plagen? Goede insecten zoals spinnen, loopkevers, lieveheersbeestjes en sluipwespen overwinteren in de akkerranden. In de lente trekken zij het gewas in en eten daar bladluizen, tripsen en andere plaaginsecten op. Hierdoor kan het gebruik en de afhankelijkheid van gewasbeschermingsmiddelen verminderen met name voor tarwe en aardappels.


BRAAK

Wist u dat Karel de Grote het drieslagstelsel in voerde, waarbij wintergranen, zomergranen en braak elkaar opvolgden? Vanaf de 18e eeuw werd het drieslagstelsel vervangen door het vierslagstelsel, waardoor het knelpunt, namelijk de braakliggende gronden, werd uitgeschakeld. Voor een goede vruchtwisseling wordt een vruchtwisselingsschema gebruikt, waarbij de gewassen in groepen worden ingedeeld, aangegeven wordt welke gewassen na elkaar komen en een bepaalde cyclus of rotatie wordt aangehouden. In een groep zitten de gewassen die vatbaar zijn voor dezelfde ziekten. Een veel gebruikte cyclus is een 1 op 4 vruchtwisseling, waarin aardappelen, granen, suikerbieten en granen elkaar opvolgen.

 


Wist u dat de honingbij een belangrijke schakel tussen de dierenwereld en de plantenwereld vormt door de bestuiving van bloemen? Het is overigens een misvatting dat bijen alleen op het platteland honing zouden produceren, ook in de stad kan honing van prima kwaliteit gemaakt worden.


Wist u dat Spruitkool  een tweejarige plant is? In het eerste jaar vormt de plant een stam met bladeren. In het tweede jaar loopt de plant uit, bloeit en vormt zaad. Hoogte tussen 60 en 150 cm. De bladeren staan verspreid aan de stam gerangschikt. De bladsteel is recht. De grootte ervan neemt van onder naar boven af. De bladschijf is komvormig, enigzins gebobbeld, kaal en bedekt met een waslaagje. Kleur varieert van grijs- naar blauwgroen. De spruiten worden gevormd aan de rechtopgaande stammen in de oksels van de bladeren. Een spruit bestaat uit een ‘pit’ waarop een groot aantal dicht op elkaar staande en over elkaar heenliggende blaadjes staan ingeplant. De bloeiwijze is een open tros. De bloemen hebben vier geelgroene kelkbladen en vier gele kroonbladen.


GERST (Hordeum vulgare)

Wist u dat ontkiemende gerst (mout) een belangrijke grondstof voor bier en whisky is? Vermouting is het laten ontkiemen van graankorrel met behulp van lauw water, waarna dat ontkiemingproces direct wordt gestopt met behulp van warmte. Bij het ontkiemen komen suikers vrij die in alcohol worden omgezet. Gemiddeld genomen kan met 1 kilo gerst ongeveer 6 liter bier worden geproduceerd. Deze gerst moet dan aan strenge normen voldoen, als die niet gehaald worden is het nog bruikbaar als veevoer.


Wist u dat het Mangalitza varken een echt spekzwijn is?  Prima af te mesten, goed bestand tegen kou, zeer beweeglijk en daardoor goed te houden als scharrelvarken. Het is namelijk ook een sterk varken. Ze kunnen goed buiten verblijven en hebben een rustig, sociaal karakter.  Dit Hongaarse wolvarken heeft fantastisch vlees, dat niet te vergelijken is met het varkensvlees in de supermarkt. Het smaakt een beetje naar zwijn en is bijzonder mals.


WILG (Salix)

Wist u dat een griend een vochtige akker is waarop wilgenhout wordt verbouwd? Grienden werden tot ca 1960 op grote schaal geëxploiteerd, daarna nam de vraag naar griendhout sterk af zodat veel grienden niet meer werden onderhouden. Als biobrandstof staan ze sinds 2010 weer in de belangstelling. De wilgen worden met regelmaat ongeveer 25 cm boven de grond afgezet (gesnoeid). Uit de stobben groeien weer nieuwe takken. Een jaarlijks afgezette griend wordt een ‘snijgriend’ genoemd. De dunne twijgen zijn vooral geschikt voor het maken van manden. De Rhoonse en Carnisse Grienden behoren tot de laatste overgebleven getijdengrienden in Nederland. Ze liggen buitendijks en staan onder invloed van de getijdenwerking van de zee.


Wist u dat de kip de meest voorkomende vogelsoort ter wereld is? Met 52 miljard kippen zijn er ruim 7 kippen voor elke mens.  In de groep heerst duidelijk een hiërarchie; de pikorde. De plaats die een kip heeft in de pikorde bepaalt wie eten mag en ook wanneer elke kip mag eten. In een grote groep kippen, ook toom genoemd, kan een kip meer dan 100 soortgenoten herkennen en de sociale status van elk van deze dieren onthouden. Ze weten ook de positie die elke kip op ‘de ladder’ inneemt. Wist u dat dat een kip met witte lellen witte eieren legt en één met roze lellen bruine.


GROENE ASPERGES (Asparagus officinalis)
Wist u dat de asperge een meerjarige plant is, die 8 tot 10 jaar achtereen op hetzelfde veld wordt geteeld? De bovengrondse plant, met houtige stengels en zijtakken, sterft af in de herfst, maar de ondergrondse delen overwinteren, en vormen in de lente nieuwe stengels. Ze worden als ze nog onder de grond zijn afgesneden, en als groente verkocht. Dit zijn de witte asperges. Als de stengels wel boven de grond komen verkleuren ze naar groen. Dit worden de groene asperges. Het aspergeseizoen is betrekkelijk kort; in Nederland ongeveer twee maanden. De eerste asperges steken in de lente de kop op afhankelijk van de temperaturen in februari of begin maart. Traditioneel wordt er geoogst vanaf de tweede donderdag van april tot 24 juni (St. Jan).


SUIKERBIET (Beta vulgaris L.)

Wist u dat men al in het jaar 1747 ontdekte dat er in voederbieten dezelfde suiker voorkomt als in suikerriet? Tot ongeveer 1800 gebruikte men in onze streken nog alleen maar rietsuiker.  Napoleon bracht daar verandering in: door middel van het z.g. Continentale stelsel, verbood hij alle invoer van Engelse producten, waaronder suikerriet. De schaarste aan suikerriet stimuleerde het telen van bieten voor de suikerproductie. Later werd dit door Napoleon zelfs verplicht gesteld.

Wil je een exemplaar ontvangen stuur dan een mail met je naam en adres naar info@werkplaatsbuijtenland.nl.

Eerste 1 op 1 beelden
May 28, 2012

Beelden van het Buijtenbed in wording dat door Studio Makkink&Bey ontworpen en gemaakt wordt.

Originele caravan op Marktplaats gekocht.

Originele caravan op Marktplaats gekocht.

Opengewerkte caravan.

Opengewerkte caravan.

Kist waarin de opengewerkte caravan geplaatst wordt.

Kist waarin de opengewerkte caravan geplaatst wordt.

 

 

 

Reisbureau Buijtenland naar Rotterdamse Oogst
September 26, 2011

Op zaterdag 17 september trok het Buijtenland de stad in. Tijdens het Rotterdamse Oogst festival peilde we de reacties van het Rotterdamse publiek op de plannen van Werkplaats Buijtenland. Onder het motto ‘recreëren is een werkwoord’, werden in het tijdelijke reisbureau op een platte wagen de ‘gereedschappen’ getoond en getest; Maak kennis met de buijtenkooktechnieken van Elmo Vermijs. Boek een plek in de Buijtenbed van Studio Makkink&Bey. Proef historische appelrassen bij Henriëtte Waal van de Buijtenbrouwerij die op locatie cider gaat maken. Inmiddels zijn er meer dan 80 geïnteresseerden die in Buijtenland op bezoek willen komen. Een goed begin.

20 graden Celsius
bewolkt